طبيعت مادى است . به قول شيخ رئيس در بعضى از رسائلش : روح بخارى را جان گويند و نفس ناطقه را روان . « 1 » روح بخارى حامل قوى است . و چون قوى اصناف سه‌گانه حيوانى و نفسانى و طبيعىاند ، روح بخارى حامل آنها را نيز بر سه صنف دانسته‌اند و به صورت جمع ، ارواح بخارى گويند . يكى از مسائلى كه در كتب طبى قدماء بدان‌نظر و اهتمام تام داشتند اين بود كه در فرق ميان روح بخارى مادى و روح انسانى مجرد از ماده هشدارى دهند كه روح در كتب طبى روح بخارى است نه روان انسانى بلكه فيلسوف قسطا بن لوقا معاصر ثابت بن قره و يعقوب ابن اسحاق كندى در قرن سوم هجرى رساله‌اى به نام الفصل بين الروح و النفس - يعنى فرق ميان روح بخارى و نفس ناطقه - نوشته است . نگارنده اين رساله قسطا را - پس از تصحيح و اضافاتى توضيحى - در كتاب سرح العيون فى شرح العيون در شرح عين يازدهم عيون مسائل النفس درج كرده است « 2 » . على بن ربن طبرى در فردوس الحكمة « 3 » و همچنين على بن عباس اهوازى در كتاب كامل الصناعة « 4 » به تفصيل در فرق ميان روح بخارى مادى و نفس ناطقه مجرد از ماده اعنى روح انسانى بحث فرموده‌اند . على بن ابى الحزم قرشى در كليات طب در بيان فرق ياد شده گويد : الارواح و لا نعنى بها ما تسميه الفلاسفة النفس الناطقة كما يراد بها فى الكتب

--> ( 1 ) . اسفار ، ج 4 ، ص 61 ، آخر فصل آخر باب 5 ، ط رحلى سنگى . ( 2 ) . سرح العيون ، ص 271 - 284 ، ط اول . ( 3 ) . فردوس الحكمة ، ص 60 - 69 ، ط برلين . ( 4 ) . كامل الصناعة ، ج 1 ، ص 149 ، ط مصر .